Zonder Blikken of Blazen


Vol spanning liggen we in de la. Licht bruisend van opwinding en heerlijk koud voor diegene die in verhitte uren naar verkoeling zoekt. We horen voetstappen naderen. De deur opent zich. We rollen even heen en weer en houden onze adem in. Hij pakt er één. We weten dat hij uitverkoren is. Terwijl de deur sluit en het licht verduistert, spitsen we onze oren. Niet lang daarna volgt de krachtige vingerbeweging. De ontlading van de opgespaarde spanning wordt ons bijna teveel. De kortdurende klik-psssht-aaaah is het hoogste wat onze soort kan bereiken. De blik van een blikje bier...
Het openen van een blikje bier is voor menig liefhebber bijna een orgastische ervaring. Nederland is een dorstig land en ondanks de naderende islamisering (toch meneer Wilders?) is alcohol nog lang geen taboe. Aan tafel, langs de lijn, op de bank en op de boot; de gemiddelde Nederlander drinkt 1,3 glas per dag. Er dreigt echter gevaar. Op mijn twaalfde twijfelde ik tussen cola en fanta, mijn neefje bestelt nu breezers en bacardi’s. Alcoholmisbruik onder jongeren, een vergeten blikje bier of een tikkende tijdbom?
Recent onderzoek bracht nieuw licht op de zaak. Guus Smit, hoogleraar neurobiologie aan de VU, publiceerde twee opmerkelijke zaken. Ten eerste is de schade die de talloze bierblikjes aan de grijze massa van onze toekomstige Einsteins en Eisenhouwers toebrengt, onherstelbaar. Regelmatig alcoholgebruik (40% van de 12-18-jarigen drinkt weleens alcohol) kan leiden tot irreversibele leer- en geheugenstoornissen, depressies en andere emotionele problemen. Nou goed, dat zal dan wel, knappe jongen als je met dit verhaal de drankkeet in Putten drooglegt. Maar er is meer.

Ten tweede toonde Smit een opmerkelijke fysiologische verklaring voor de kwetsbaarheid van deze groep. De prefrontale cortex (gelokaliseerd achter het voorhoofd) is een gebied in onze hersenen dat verantwoordelijk is voor lange termijnplanning en het plaatsen van handelen in een breder perspectief. Deze cortex is pas volledig volgroeid rond je vierentwintigste. Tot die tijd nemen jongeren vaker impulsieve beslissingen, laten ze zich vaker leiden door hun emoties en zijn ze makkelijker beïnvloedbaar door hun omgeving. Eigenlijk kunnen ze er dus niets aan doen. Hun hersenen kunnen de lonkende Breezers gewoon niet weerstaan. Maar hoe pakken we dat aan?

In een aflevering van ‘Onderweg naar Morgen’ wordt gemiddeld elke vijf minuten alcohol gedronken. Uit onderzoek in Nijmegen bleek dat het gedrag van de acteurs leidde tot een significant verhoogd alcoholgebruik onder jongere kijkers. Volgens experts zou het verbieden van alcoholreclames, evenals eerder gebeurde voor tabak, een belangrijke stap zijn op gebied van alcoholpreventie. Helaas is alcohol een monster met vele koppen. Drank is ‘part of the furniture’, een vast onderdeel van onze maatschappij. Het hoort bij onze verjaardagen, onze sportwedstrijden en onze supermarktrekken. Het is een illusie dat dit genotmiddel ooit volledig verboden zal worden.

Daarnaast is er in de psychologie altijd sterke onenigheid over het effect van verbod. Iedereen die ooit stiekem een biertje heeft gedronken of een jointje heeft gerookt, weet dat het verbieden van zaken ze slechts aantrekkelijker maakt. Vele ouders verwijzen maar al te graag naar de gezellige eettafels in de Provence waar kinderen van jongs af aan het druivenmost meedrinken. Helaas blijkt dat 40% van de kinderen die voor hun dertiende starten met het drinken van alcohol, later een alcoholprobleem ontwikkelt. Mede doordat de prefrontale cortex zich nog niet volledig ontwikkeld heeft, lijken op alle terreinen van opvoeding, consequente regels voor jongeren erg belangrijk.

De komende vijftig jaar staat Nederland voor grote uitdagingen. Ingewikkelde wereldproblemen op gebied van klimaat, economie en zorg. Om voor die problemen innovatieve oplossingen te vinden, hebben we de nieuwe Einsteins en Eisenhouwers meer dan nodig. We krijgen te kampen met vergrijzing en een krappe arbeidsmarkt. Ik zie liever dat mijn twaalfjarige neefje zijn opa opereert dan dat hij in coma gezopen zijn ziekenhuisbed overneemt. Nederland, ontwaakt uit uw roes zodat we zonder blikken of blozen kunnen zeggen: “De jeugd is goed geconserveerd.” Proost…

Voedselmonoloog 1.0 Een appèl voor de appel!

Voor iedereen die liever digitaal leest (en 1,20 e te duur vindt)