Als er 1 schaap over de dam is...



Een kudde is niet veel meer dan een hoop; een groep blinde volgelingen die elkaar gedachteloos achterna lopen. Van verre lijkt een kudde een grijze massa, die zich onwillekeurig en onvoorspelbaar beweegt binnen een veld van uitersten. Zij kan in haar hoedanigheid zaken beïnvloeden en veranderen. De kans is dan ook klein dat een enkeling de richting van de kudde kan wijzigen; ze worden meegesleurd en opgezogen in de menigte, als een ontsnapte wielrenner uit een peleton.


Echter, als we een kudde van naderbij observeren, valt op dat zij uit meer bestaat dan één massa. We onderscheiden individuen, die niet alleen van uiterlijk, maar ook van gedachten en mening verschillen. Toch lijken zij ogenschijnlijk één groep, één massa die zich voortbeweegt als een log orgaan.


Dergelijk kuddegedrag is niet zuiver te bestempelen als dwaas en dom; het is vaak ook een noodzaak om te overleven. Een antilope die om welke reden dan ook buiten de grijze massa treedt, vindt daarbij onherroepelijk de dood. Termieten en bijen hebben elkaar nodig omdat zij alleen door de bundeling van hun krachten kunnen leven. Eenheid maakt sterk en is daarom voor vele diersoorten een voorwaarde voor bestaan.
Een burger die zich weigert aan te passen aan onze samenleving en bijvoorbeeld ons arbeidssysteem, zal hoogstwaarschijnlijk zeer ongunstig eindigen. Gedeeltelijk meegaan met de kudde, maakt de kans op slagen en opklimmen in de hiërarchie aanzienlijk groter.


Het verbieden of negeren van een kudde is onmogelijk; doch is er een uiterst belangrijk punt. We moeten ons dagelijks bewust zijn van de kuddes waarin we ons bevinden en hoe die zich bewegen. De kracht die deze massa voortbrengt is vele malen groter dan een ieder van ons alleen zou kunnen voortbrengen en is daarom des te gevaarlijker.


Wat doe je als één van de kuddes waartoe jij behoort een volgens jou totaal verkeerde richting opgaat? Bijvoorbeeld: een publieke opinie die volledig indruist tegen jouw moraal. Als de hele Europese kudde toelaat het klimaat te verpesten, extra mijnen te verkopen aan ontwikkelingslanden en hekken om ons ‘reservaat’ te bouwen zodat wij vrijgesteld zijn van de zogenaamde gelukzoekers? Zijn wij dan nog bereid die kudde gedachteloos te volgen? Hoe verander je de koers van de kudde?


Van groot belang hierbij is kennis te hebben van de kracht van de kudde. Zoals de oude Chinese vechtsporten al zeiden: ‘Gebruik de kracht van je tegenstander om hem te verslaan.’ De krachten van een kudde zijn haar eensgezindheid, grootsheid en continuïteit. Ondanks de verschillende meningen binnen deze groep bepalen zij één richting; dankzij haar grote aantal heeft die richting ook een aanzienlijk effect op onze samenleving en is zij moeilijk te veranderen.


Wie een verandering in de koers van de kudde wil bewerkstelligen, zal één van deze drie zaken moeten beïnvloeden. Bewustzijn is daarbij een factor van grote invloed op de eensgezindheid.
Mensen zijn over het algemeen egocentrisch; ze hebben een beperkte scoop die zich richt op hun eigen leven, hun carrière, hun dierbaren en over het algemeen zijn ze weinig geïnteresseerd in het algemene belang. Van bovenaf wordt een bepaalde trend ingezet en door het gebrek aan interesse wordt deze, zolang hij niet te extreem is, geduld en gevolgd. Enkele voorbeelden hiervan zijn het vreemdelingenbeleid van mevrouw Verdonk en de verloedering van het klimaat.


Als je iets wil veranderen aan de richting van de kudde, zal je de menigte of een deel daarvan, bewust moeten maken van de bezwaren tegen deze richting. Echter, je moet hen er zodanig van overtuigen dat men inziet waarom deze richting ook voor hen als individu ongunstig is. Je zal iemand moeten overtuigen welke voordelen bijvoorbeeld een milieubewuster beleid voor hem persoonslijk met zich meebrengen. Vanuit een bewustzijnswording creëer je de mogelijkheid tot verandering.


Een dergelijke koersverandering gaat niet over één nacht ijs. Nadat je een deel van de kudde hebt weten te overtuigen volgt een incubatieperiode waarin de gestolde richting als het ware smelt en het logge orgaan in beweging komt. Als de meerderheid zich voldoende aangesproken voelt tot een nieuwe koers en genoeg interesse biedt om deze daadwerkelijk te veranderen, kan de publieke opinie wijzigen. Doch onderschat haar niet, de kracht van de kudde.

De Disco-Idealist

Het geweten van de wraak...